(Hè 2017)
Sống còn một chỉ (vàng) nữa là đủ bảy cây vàng, đây là một lối nói của tôi cho vui, chớ nói tuổi nói bó thì buồn quá, thấy tới rồi.
Tôi mới viết chút ít về một khúc ngắn trong thời kỳ đen tối nhất cuôc đời. Tôi không muốn tả khó kể khổ, vì có người sẽ nói rằng : “Cái khổ của anh có đáng gì mà kể lể.” Nhưng mà cũng kỳ lạ thật, nếu các bạn hay bất cứ ai đọc chuyện, xem hình hay xem phim mà người viết chuyện, chụp hình hay làm phim chỉ đưa toàn là chuyện vui, đẹp, hạnh phúc lên thì các bạn phản ứng ra sao? Tôi có quen biết vài người qua FB, nơi đó, từ ngày này qua ngày nọ, họ cho xem toàn là hình ảnh bản thân, gia đình, bạn bè ăn mặc đẹp, đi chơi đây đó,..thế là người xem cứ khen ngậu xị đẹp quá, vui quá.. và cứ thế mà làm, chán thật.
Trở lại chuyện, tôi nói đen tối đây, vì trong đoạn đời mà mình có khả năng làm gì đó, nhưng không được phép làm, học, di chuyển, cưới vợ, mua, bán, …vì mới được tạm tha, tức là còn trong giai đoạn thử thách và tức là chưa có quyền công dân, và cũng có nghĩa là bạn còn một chân trong tù. Tuy nhiên bạn được quyền tự do ăn ngủ, đói no không là vấn đề.
Vậy đầu tiên, nói đến cái ăn. Tết năm 1984, sau Tết vài ngày vừa mới ra khỏi tù, mẹ tôi nói: “Con kiếm tiền mua gạo thêm cho khẩu phần của con, vì con không có tên mua gạo!” Trời ơi, tiếng sét ngang tai. Theo tôi, bạn đọc tới đây , hãy cho tôi ý kiến, bây giờ mình làm gì và làm sao đây? Không bạn bè, đi Mỹ hết rồi, không một nơi quen biết. Tôi ngơ ngác nhìn tới nhìn lui, đi ra ngoài trước nhà rồi lại đi vào.
“Anh Hai,thôi vô nhà đi!!” thằng Út kéo tôi vô nhà. “Chắc anh con nó điên rồi!”, nghe tiếng má tôi nói thế, vì trước nhà có một đống rác khô, không phải rác sinh hoạt hàng ngày nên chán quá tôi ra ngồi bươi rác. Cả nhà nhìn thấy, nghĩ chắc tôi phát điên vì tôi đem vào nhà vài cái tách chén mẻ, nhưng còn dùng được. Các bạn còn nhớ vào thời điểm vô cùng khó khăn đó, tôi nằm trên 1 chiếc chiếu rách và kê đầu trên một cái poncho cũ tả tơi. Ngoài ra tôi không có một cái khăn tắm, bàn chải đánh răng, áo hay quần ..trừ bộ đồ tù đang mặc (trước khi rời trại,tôi cho các anh em áo quần và đồ dùng cá nhân, nghĩ rằng khi về nhà thì chắc khá hơn!!)
Hôm sau, còn chút tiền còm, tôi đi xe buýt ra chợ Sài Gòn, đi mà không biết mình đi đâu làm gì. À quên, lúc đó tôi hỏi hai thằng em, một thằng đang là Thanh Niên Xung Phong và thằng kia làm cái gì đó ở sở thể dục thể thao. Tôi hỏi:”Mấy em có áo quần gì cũ cho anh một cái”. Tụi nó cho, một cái quần bộ đội mất hai nút trước và một cái áo màu cháo lòng chật ngắt dù rằng lúc đó tôi ốm lắm. Tôi tìm được một sợi dây đay cột cái quần lại, thế cũng xong. Tôi mang đôi dép lốp bộ đội vô, vì đi tù về tôi mang theo đôi dép này, thì thằng em kêu lại,”Nè , nè, anh lấy đôi dép này mang. Mang dép đó chúng ghét lắm.” Một đôi dép ấp chiến lược, lúc trước tôi không hiểu sao người ta gọi đôi dép cao su đúc là dép ACL!! À với bộ đồ này xem chừng mình cũng có dáng dân chơi thời đó.
“Đi trình diện công an chưa đó?”, má tôi nhắc. Ra mua một quyển tập 100 trang, tôi vô trụ sở công an, ngó dáo dát rồi ngồi xuống băng nghế chờ. Trụ sở công an, lúc đó hơn 8 giờ sáng mà vắng hoe. “Anh cần làm gì?”, có người hỏi.“Dạ, trình diện.”- “À, chờ đó “, chờ thì chờ mà tôi chẳng biết trình diện ai hay chờ ai, ai quản lý mình không biết. Đến khoảng 11 giờ ,có tiếng kêu: “Anh kia, vô đây”, tôi lật đật,móc giấy ra trại trình cán bộ. “Anh Huệ, anh có đọc tờ giấy này được hay không, mà anh đưa tôi?” – “Dạ thưa anh, đó là bản chính mà. “ –“Tôi hỏi anh có đọc được hay không?” công an phường quát . “Ngày mai, anh lên trại xin đổi tờ giấy ra trại khác.”
Các bạn biết không, khi phát giấy ra trại tôi có hỏi cán bộ: “ Thưa cán bộ, tờ nầy chử không đọc được.” “Anh cứ đi trình diện, chừng nào công an phường bảo đổi lại thì anh lên đây. Mẹ kiếp, số mình đen thui, lại đi lên trại tù, chứ không phải vô tù một lần nửa.
Hôm sau, một bài giảng về lối sống văn minh, dành cho viên chức chế độ củ đuợc anh công an phường lên lớp gần nửa giờ thì anh đóng dấu vào tập và hẹn tuần sau.
Ra Sài Gòn tôi đi lang thang, chợt nhớ mình có thằng bạn, nhà là một tiệm buôn ở đường Lê Thánh Tôn, thôi đến gặp nó xem sao. Đến trước tiệm, tôi nhìn vào thấy nó đứng sau quày, mừng quýnh tôi bước vào, chưa kịp lên tiếng chào thì thấy nó xua xua tay, thật điếng người và ngở ngàng, bộ nó quên mình chắc. Tôi bước ra, nhìn xuống mình, chắc mình giống dân bụi quá hay thằng ăn xin. Sau này, đến khi có bạn gái, tôi nói với nàng về chuyện này, “Bây giờ, nàng nói, anh đến hỏi ảnh xem có biết anh không?”, tôi trả lời “Thôi, nó chỉ cần có nói : Ồ tôi xin lỗi, tôi nhìn anh không ra”. Thế là hết chuyện.
Đi một vòng ngoài phố, tôi ra bến Bạch Đằng, nhìn tới nhìn lui, dáo dát như thằng ăn trộm, dường như bản năng của người cô thế lúc nào trong hành động có vẻ hèn hèn, mà thực vậy. Bộ tướng ốm o, còn diện thêm bộ cánh chắp vá, thì còn hiên ngang chổ nào. Chán quá, tôi kiếm một ghế đá nằm xuống. Bến Bạch Đằng lúc đó vắng hoe, chẳng ma nào đi làm hay đi chơi, lúc đó chắc khoảng 2,3 giờ chiều.
Hồi nảy, đi trên đường Nguyễn Huệ, thấy một xe nước rau má, suy tới nghĩ lui, tôi quyết định thôi làm một ly cho đã thèm rồi tính. Mình lội bộ về không sao mà, dân đi lâm sản ( trại tù chọn ra một số tù trẻ thả vào rừng, lấy gổ cho trại. Đúng là Nhất phá sơn lâm) trong tù mới hai tuần trước mình đi bộ ào ào kia mà. Nhưng lúc đó cơn đói bắt đầu, bụng bảo dạ, đi về kiếm cái gì đó ăn. Đưa hai chân xuống tìm đôi dép, ủa sao mà trống trơn. Trời thần đất quỷ thần ơi, đôi dép ACL của tôi mất rồi. Tôi đi vòng quanh ghế đá nhìn xem mình có nằm mơ hay không, mà mất thiệt rồi, thằng chó nào nó chôm rồi. Tôi nhìn chung quanh xem có thằng nào nó đang núp ở đâu đó nhìn mình và cười cho sướng.
Hai chân không, tôi lội bộ về cư xá Chí Hoà, đi trên đường duờng như chẳng ai thèm nhìn tôi xem có gì khác lạ. Ai cũng có dép kia mà, nhưng tôi thì không, mà chừng như có dép hay không cũng đồng nghĩa. Cơn khát bắt đầu hành, tôi còn nhớ có vài phông tên nước trên đường Lê Văn Duyệt kia mà. Sao bây giờ không thấy cái nào. Cuối cùng đến 7, 8 giờ chiều, tôi về đến nhà, bà già hỏi cho có hỏi:” Con đi đâu vậy, còn chén cơm kìa, ăn đi!!”. Đến bây giờ tôi cũng không còn nhớ lúc đó mình ăn cơm với cái gì, muối tiêu hay muối mè.
Tôi dư định trong vài ngày tới viết cho hai thằng em xin viện trợ khẩn cấp. Suy nghĩ tới lui, tìm cách kể khổ cho êm xuôi, đàng nào cũng bí. Ra tù nhưng không có quyền công dân, còn bị quản chế. Ra khỏi thành phố đương nhiên là phải xin phép công an, trong mình chỉ có một photo copy giấy ra trại, bản chánh cất cho kỹ. Hai tay và hai chân còn đủ, mà không ai dám mướn làm gì. Lúc đó nghề đạp xích lô là sang nhất. Môt mình một ngựa rong chơi kiếm ăn, không ai làm khó dễ. Cạnh khu nhà tôi có một ông thiếu tá cùng binh chủng và là bạn tù với tôi. Biết cha tôi, nên tôi gọi ông ấy là chú. Tôi đi lẩn quẩn nghé thăm nói chuyện với ông ấy và các con ông. Thấy trong nhà có chiếc xích lô, tôi bèn dọ hỏi xem của ai. -Thật ra tôi biết chiếc xích lô đó của ổng, về đêm ông ấy đạp kiếm tiền.- Mấy em con ông bèn trả lời tỉnh bơ :”Của người ta gởi.” Thế là cụt hứng.
Tôi tính tới tính lui, cuối cùng xin 300 đô, nếu thằng em có bớt xén thì chắc cũng còn 200. Mình có thể sắm xe 3 bánh. Thảo bức thư xong rồi, tiền đâu gởi và có chiếc xe đạp của thằng em nào có rảnh không nhỉ?! Đường nào cũng gặp khó khăn. Rồi vài tháng sau, tin mừng đến. Nhưng chỉ - 100 thôi, các em kẹt lắm. Thế là giấc mộng xích lô 3 bánh còn lại 2 bánh. Chưa hết, bây giờ tôi phải mua từng bộ phận ráp lại.
Viết tới đây, ký ức lại đưa tôi quay về thời điểm còn bị đày trên Yên Bái. Có một, hai lần đi tải hàng cho trại. Lúc nào cũng có 2 bộ đội và 1 quản giáo đi kèm. Trước khi đi, cán bộ đọc quy định đi đường, phải giữ khoảng cách, không được nói chuyện với dân khi không được phép, không được nhặt bất cứ thứ gì trên đường, không được mua bán đổi chác linh tinh…( Nhưng mọi việc xảy ra sau đó và mọi lần khác đều ngược lại, thật là hài hước. Nếu kể ra thì phải viết thêm vài chục trang nửa!).
Khi đi đường chúng tôi hay đi kè với nhau, tôi và Chí ( Chí chắc khoảng cùng tuổi với tôi, nhưng mắt mủi tèm nhèm, sún răng, râu ria lún phún, mà còn móm móm nữa chứ trông mặt Chí như lúc nào cũng ở lò than chui ra …À quên, tôi không thấy tôi, nên không kể ra đây các bạn nhé) đang nói chuyện lung tung thì có tiếng quát:”Hai anh kia, đứng lại.”.”Dạ, báo cáo cán bộ.”. Chúng tôi đúng nghiêm, thằng vệ binh chỉa súng vào hai chúng tôi. Nó quát “ Cự ny (ly) các anh đâu ?”. Chúng tôi im lặng. Nó xoay qua hỏi Chí, thay vì đi sau tôi Chí lại đi gần : “ Cự ny anh đâu?”. “Dạ , cự ly tôi để ở nhà.” Chí trả lời . Thằng vệ binh lại quát;” Láo lếu nhé, lần sau bắn cho bỏ mẹ. Giữ cự ny đi.” Nó giục chúng tôi đi.
Khi về tới tới trại, Chí hỏi: “ Cự ly là gì hả, Huệ?”. Trong bài học về Binh Chủng Pháo Binh, ở Thủ Đức , đại úy Danh Ba ( gốc Miên), có dùng chữ cự ly nói về khoảng cách khi điều chỉnh pháo binh. Chứ ngoài đời thường chúng tôi không dùng chữ này. Mà VC quái ác lắm. Họ rất ghét dùng từ Hán Việt, nhưng khi cần muốn dùng thì dùng ( mong có dịp nói về chuyện này).
Trở lại chuyện đi thồ, đôi khi gặp vệ binh hay cán bộ vui vẻ (vì lo tán gái) thì chúng tôi được giải lao lâu một chút. Có lần chúng tôi để ý một thằng bé chạy đến bên chúng tôi nói nhỏ:” Ông con mời các ông vào xơi nước.”. Chúng tôi nhìn truớc nhìn sau rồi lẻn ra phía sau nhà. Một ông, trạc tuổi cha tôi chỉ vào chén trà và nói:” Xin, các ông tự nhiên. Je fus un corporal de l’Armée Francaise .” Nghe câu sau chúng tôi trố mắt nhìn nhau, tôi bèn hỏi:” Qu’est qu’il est arrivé avec vous après 1954, Mr….”.
Rồi ông ta cho biết đoạn đường khổ ải ông và gia đình phải vươt qua. Một anh bạn hỏi:” Thế chúng tôi thì sao?”. Ông ta trả lời: “thì các ông ở đồi bên kia. Có vợ con thì dắt lên đây. Nếu chưa thì mấy con Tày, con Mèo ấy!”
Đám tù chết lặng. Nghĩ lại nếu, Trung Cộng mà không đánh năm 1979. Thì giờ này, Katy Huệ tôi sẽ có mấy đứa con tên Đèo A Phúng hay Nòng A Pẹn ( người thiểu số theo chế độ mẫu hệ, con lấy họ mẹ)…Cha con sẽ phải quấn cái khố đi vòng vòng trong rừng Tây Bắc. Hết có còn: Hello Saigon. Salut les copains.!!
Một lần khác, ông cho chúng tôi một gói cơm với thịt heo kho, chu choa sao mà nó ngon trên đời. Đoạn ông cho biết, gia đình ông mới bán heo cho hợp tác xã, vượt chỉ tiêu, nên được thưởng phiếu mua trang thiết bị xe đạp. “Các ông vào đây xem này. Cái sát- xi ( chassis: khung xe đạp) này treo đó gần 5,6 năm nay dzồi, mà khi có phiếu mua gi- đông( guidon) thì nó bán pế- đan (pedales), lúc có phiếu mua pế-đan, thì nó bán gát-đờ-bu ( garde boue),khi có phiếu mua sel ( selle) thì hết hàng dzồi,...”. Ông ta kể hàng loạt đồ xe đạp toàn bằng tiếng Tây và chưa biết chừng nào xe đạp mới đạp được. Lúc chúng tôi ở ngoài Bắc, xe đạp phải có bảng số xe lưu hành. Nếu không là phạm luật XHCN.
Chọn được sườn xe, nhưng cả tháng dài chạy tới chạy lui, con ngựa độp của tôi mới hình thành. Từ nay ta bắt đầu hành nghề, bán thuốc lá giả..lậu. Gặp lại Long Lầu, mừng quá, hai thằng mới tính kế làm ăn. Mổi ngày nó đưa cho tôi mấy gói thuốc lá Samit giả .. đi bỏ mối. Đi bỏ mối vài ngày cho các bạn hàng và vài người quen, trong đó có cô KC ( bây giờ là đại gia), đến tuần sau, tôi nói với Long Lầu:”Tao chịu thua, Long ơi. Ai cũng nói ế quá bán không đươc.” Thế là làm nghề khác, gặp Vũ Cao Hiến - dân Võ Bị , Biệt Động Quân- Hiến sáng tác vài nhạc phẩm trong tù, bỏ mình khi vượt biên. Hắn rủ tôi đi bán miếng thiếc dùng để làm nút chai bia..lên cơn. Cầm vài miếng thiếc, đạp đi chào hàng mà chẳng ai thèm mua. Lại gặp Phong Râu- ca sĩ ở Đà Lạt- rủ đi tải vải lậu từ chợ Bến Thành vô…chợ An Đông. Nhưng mộng không thành.
Tuy nhiên, đến chiều tối, tôi cũng mở lớp dạy Anh Văn tại nhà cho mấy đứa em và láng giềng. Có người giới thiệu tôi dạy cho một cặp vợ chồng đang chờ ngày đi Mỹ. Vợ chồng này rất thảnh thơi, bán vàng, chuyển tiền và đổi đô la. Sáng họ học nhảy đầm và chiều thứ 3 và thứ 7 thì học AV. Tôi mừng quá,thế là mình kiếm thêm tí tiền còm. Vào một buổi chiều, khoảng hơn 5 giờ, có 2 công an đến xin gặp chủ nhà, trong lúc họ đang học với tôi. Nói chuyện một chút, thì công an hỏi tôi làm gì trong nhà này. Tôi trả lời:”Dạ, dạy Anh Văn.”.”Thế thì mời anh theo chúng về trụ sở.” Tôi điếng người khi nghe lời mời. Tôi đứng lên theo công an, mà thấy dường như trời đất đang sụp đổ, sấm sét ầm ầm chung quanh.
Đến đồn CA, tôi và 2 vợ chồng học viên được giử trong 1 phòng riêng có mấy chiếc ghế và 1 bàn . CA gọi 2 vợ chồng ra làm việc và tôi được biết họ bị dân thưa vì ăn chơi đồi trụy (nhảy đầm). Đến thời điểm 1984-1985, tôi biết trong khu cư xá Chí Hòa, có vài đứa trẻ nhảy đầm bị bắt đưa đi cải tạo và chết tại trại Tống Lê Chân. Nhưng họ cho cán bộ ở trụ sở thành đoàn Thanh Niên CS/HCM học nhảy đầm, và gọi là: múa đôi; múa giao lưu; múa quốc tế… Có lần khoa Pháp Văn(Đại Học Tổng Hợp , Văn Khoa trước 75) với thầy Nghiêm Hồng, mở partie trong lớp có nhảy chơi cho vui, thế mà CA còn hốt luôn kia mà.
Họ điều tra hỏi tới hỏi lui và 2 vợ chồng ngồi lại viết bản kiểm điểm. Tới phiên tôi, tên CA nhìn vào tờ giấy Ra Trại của tôi mà lắc đầu.
Anh ta hỏi: “Anh dạy AV à? Ai cho phép?”. Tôi im lặng. “Anh có muốn đi cải tạo lại hay không? Anh có biết là anh đã theo đế quốc Mỹ giết hại nhân dân, mà bây giờ lại tuyên truyền xúi dục người khác chống phá cách mạng phải không?”. Tôi chống chế: “Thưa cán bộ, vợ chồng anh ..mời tôi đến dạy AV, chớ tôi đâu có tuyên truyển gì đâu!” . Tên CA đâp bàn: “Anh còn quanh co à, được bây giờ viết cho tôi tờ tự khai. Chờ chúng tôi giải giao”. Nghe đến đây là tôi gục mặt tự nghĩ :”Thôi thế là xong, mới ra khỏi tù vài tháng lại vào tù lại. Chắc mẹ tôi chết giấc khi biết tôi bi bắt. Trời ơi, sao cuộc đời mình lai khốn đốn thế này.” Tôi ngồi viết tự khai mà đầu óc không còn nghĩ ngợi gì, bụng cũng chẳng thấy đói. Bây giờ có lẻ là 9, 10 giờ đêm rồi. Lúc đó Sai Gòn giờ giới nghiêm là 10 hay 11 giờ gì đó. Hai vợ chồng học viên chắc đã ra về lâu rồi, tai hại thật.
“ Anh Huệ ra đây” có tiếng gọi, tôi thẩn thờ đứng dậy, bước ra theo CA vừa mở cửa phòng. “Anh viết tờ tự khai chưa? Đưa cho tôi coi.”. “Ngồi xuống đó chờ tôi”. Tôi biết , tụi nó đang làm thủ tục đưa tôi đi. Một lúc sau, tên CA trở ra nhìn tôi hỏi “ Hành trang anh có gì ?” . “Dạ, tôi có cái cặp với 2 quyển sách AV” . Tên CA ra sau cái bục rút ra cái cặp và hỏi “ Cái này phải không?” . “Dạ thưa cán bộ còn cái xe đạp của tôi nửa. Tôi để ở nhà anh ..”. Hắn ngồi vào bàn giấy , rút ra cuốn tập ghi ghi cáí gì đó rồi nói: “Dựa vào chủ trương và đường lối….anh có hứa là sẽ không còn tái phạm hay không?” Hứa à, được lắm hứa liền. Họ tha tôi các bạn ạ. Nhận lại giấy tờ tùy thân, tôi bước ra sân trụ sở CA, kìa chiếc xe đạp thân yêu. Mà trên guidon có ai đó cột theo một ổ bánh mì thịt mềm xèo nguội ngắt. Sài Gòn cúp điện, đèn đêm le lói, trời mưa lất phất. Vừa đạp xe, vừa nhai khúc bánh mì nhão mà mình thấy ..mình còn phải tiếp tục sống.
Katy Huệ.
TB: Đến giờ tôi không còn nhớ CA bảo tôi viêt Tờ Tự Khai hay Tờ Kiểm Điểm nửa.
Chú thích: Tác giả Huey Nguyen đi cải tạo khi chưa có vợ. Sau này ông kể chuyện tán tỉnh cô gái học ngoại ngữ lớp bên cạnh (người vợ bây giờ) ra sao, đọc mà cười no. Hồi xưa các anh em của ông đều tham gia các ban nhạc trẻ nổi đình nổi đám ở Sài Gòn mà bây giờ lớp người khoảng trên dưới 70 tuổi đều biết tiếng. Hiện gia đình ông sống ở Mỹ.
Bức hình sau chụp ngày ông mới ra trại.
No comments:
Post a Comment