Từ FB Nguyễn Thông
ANH BẠN CAO THẮNG VÀ NGHĨA TRANG ĐÔ THÀNH
Sáng nay ngủ dậy, thấy tin nhắn messenger của anh bạn cũ ở Trường Kỹ thuật Cao Thắng trước 1975. Anh vừa cho đăng trên facebook một bài có tựa “TẢN MẠN VỀ 731 LIỆT SĨ TẠI CÔNG VIÊN LÊ THỊ RIÊNG”. Vì đây là chủ đề tôi đã thấy rần rần hai, ba ngày qua trên mạng xã hội (liên quan đến những cây đinh 5 tấc) nên tôi đã vào đọc. Bài viết của bạn tôi thật chi tiết, giúp người đọc hiểu thêm về cách làm việc hết sức tỉ mỉ và cẩn trọng của Ban Quản Trang thời VNCH. Tò mò, tôi hỏi làm sao lại biết được cặn kẽ như thế, anh trả lời: “Khi mình học lớp 8 tại THKT Cao thắng, thì có 2 đàn anh học lớp 11, ban ngày đi học, tối về làm thêm tại nhà xác Chí hòa. Mình thường ghé xuống đó chơi với 2 đàn anh, và được nghe kể rất cụ thể & chi tiết về nơi này”.
Anh bạn Cao Thắng sau đó còn kể thêm một kỷ niệm rất vui, khiến tôi cũng bồi hồi nhớ lại những kỷ niệm tương tự của mình với các đấng đàn anh “ngang tàng” thời tôi là học sinh trường này. Chuyện kể của bạn tôi như sau:
“Ngày đầu tiên bước vào trường KTCT, đang ở dưới sân thì đột nhiên bị một đàn anh bước tới kẹp cổ. “Mới vô hả, có tiền không?” Hoảng hồn, lắp bắp: “Dạ, có 20đ hà”. “OK, dzậy đủ rồi, đi.” “Dạ, đi đâu anh?” “Đi uống cafe.” Lão dẫn ra cửa, đi về hướng Bệnh viện SG , tới cửa sau thì quẹo vô con hẻm nhỏ, vào quán, kêu 2 ly cafe đen, kêu thêm 4 điếu thuốc. Đẩy 2 điếu về phía mình, anh tự châm lửa và rít một hơi dài sàng khoái. “Em không biết hút thuốc.” “Dzậy sao?” Thế là anh kéo luôn 2 điếu còn lại về phía mình. 10 phút sau, anh đứng dậy kêu trả tiền đi. Trả tiền xong (hình như hết 8đ), hai anh em quay lại trường.
“Một tuần sau, cũng đang đứng dưới sân vào giờ ra chơi, đột nhiên lại bị vỗ vai từ phía sau: “Eh, đi uống cafe!” “Ơ, hôm… hôm nay em không có tiền!” “Tao có!” Thế là hai anh em lại ra cái quán cafe cũ, cũng 2 ly cafe đen và 4 điếu thuốc. Lần này mình chủ động tự lấy 2 điếu, và châm lửa mồi thuốc. Và cũng biết hút thuốc từ đó. Sau dần quen thân hơn, nghe kể chuyện ma nhà xác, thấy thú vị, nên thỉnh thoảng ghé xuống nhà xác chơi. Ngồi uống cafe kế bên 2 cái xác đặt trên bàn được úp lại bằng 2 cái lồng bàn, kể ra cũng thú vị…”
Còn dưới đây là bài viết trên facebook của bạn tôi. Bạn bè vào đọc mà thấy có chi tiết nào chưa chính xác thì xin mời bổ xung nhé.
TẢN MẠN VỀ 731 LIỆT SĨ TẠI CÔNG VIÊN LÊ THỊ RIÊNG
A. Dân Việt xưa nay quen chôn cất người nhà ở gần nơi họ sinh sống (quê cha đất tổ) và rất ngại chuyện phải chết “tha hương”.
- Các làng quê Bắc bộ đều có “nghĩa địa làng” ở trong hoặc ngoài “lũy tre làng”. Do đất đai có hạn, dân số ngày càng tăng, nên mồ mả người thân thường được “cải táng” sau 2, 3 năm chôn cất, cho xương cốt sang một cái quách có kích thước nhỏ hơn và tương ứng là ngôi mộ mới cũng nhỏ hơn để dành diện tích đất cho người sau.
- Ở miền Nam do đất đai rộng rãi hơn, nên việc “cải táng” ít khi phải thực hiện. Những ngôi mộ đất, mộ xây xi măng hay khảm đá rửa, đá mài vẫn giữ nguyên hàng trăm năm không đổi.
B. Nhìn vào bản đồ Sài gòn xưa, ta thấy đất dành cho nghĩa trang chiếm 1/3 đến 1/2 diện tích đất trong thành phố.
- Có đủ loại nghĩa trang: Nghĩa trang dành cho Pháp kiều (đất Thánh Tây), Hoa kiều (Quảng đông, Quảng tây, Phúc kiến...) đến nghĩa trang dành cho dân đồng hương (NT Bắc Việt Tương Tế, NT Hà Đông, NT Nam Định…)
- Nhưng đặc biệt nhất trong đó là Nghĩa trang Đô Thành (hay nghĩa trang Chí Hòa). Điểm đặc biệt ở đây là trong nghĩa trang có một “nhà xác” Chí Hòa, có khả năng lưu trữ hàng trăm xác chưa chôn (hay chờ chôn).
- Theo qui hoạch của Đô thành Sài Gòn khi đó thì nhà xác Chí Hòa là nơi tiếp nhận các xác chết “vô thừa nhận” (không phải vô danh).
- Các xác chết do tai nạn giao thông, do đuối nước, hoặc do bất kỳ lý do nào, đều được đưa về đây, sau đó thông tin của nạn nhân (tên tuổi dựa trên giấy tờ tùy thân mang theo) sẽ được đưa về văn phòng các HĐ phường, HĐ xã để niêm yết chờ người thân đến nhận.
- Sau một thời gian qui định (1 tuần -10 ngày), nếu không có người thân đến nhận, các xác này sẽ được mai táng trong khu vực “vô thừa nhận” với bia mộ đơn giản ghi tên , ngày sinh, ngày mất.
- Các di vật còn lại (giấy tờ, bút máy, thư từ, nhẫn, cà rá, dây chuyền…) sẽ được ban “Quản trang” lưu giữ hàng chục, vài chục năm chờ người đến nhận.
- Một số người ở quê khi thấy người thân lên Sài Gòn làm ăn nhưng một thời gian dài không có tin tức, khi tìm kiếm khắp nơi không thấy, đến Nghĩa trang đô thành (NT Chí Hòa) hỏi thăm, sau khi khai tên tuổi, “Quản trang” sẽ tìm ra cho và bàn giao toàn bộ “di vật” của người mất cho gia đình và hỗ trợ việc “cải táng” đưa về quê chôn cất theo nguyện vọng.
C. Lần đầu tiên nhà xác Đô Thành (nhà xác Chí hòa) vỡ trận là sau tết Mậu Thân 1968.
- Lợi dụng hiệp nghị đình chiến vài ngày (cho binh sĩ về ăn Tết cùng gia đình), các “chiến binh” CS đã tiến công toàn bộ miền Nam, chiếm các công sở, đài phát thanh.
- Sự phản công sau đó của binh sĩ VNCH khiến cho hầu như các “chiến binh” này chết sạch, nằm đầy trên đường phố (trừ vài cán bộ gạo cội chui hầm trốn trong nhà dân hoặc rút lui an toàn qua ngã Kampuchea.
- Bài hát “Hát trên những xác người” của Trịnh công Sơn đã mô tả khá chính xác cảnh đó.
- Hàng ngàn xác các “chiến binh” CS được đưa về nhà xác Chí Hòa, lên danh sách và gởi về cà văn phòng HĐ phường, xã.
- Đồng thời danh sách này cũng được phát thanh hằng đêm trong chương trình “Sinh bắc tử nam” của Đài phát thanh Quân đội.
- Dĩ nhiên là các xác này đều “vô thừa nhận” mặc dù trong các xác này không chỉ là “chiến binh” từ Bắc xâm nhập vào, mà còn có các SVHS miền Nam, các cán bộ nằm vùng nhưng người nhà cũng không đến nhận.
- Sau một thời gian ngắn (như qui định), các xác này đều lần lượt được đem chôn (và gắn bia mộ hẳn hoi), trong đó có vài chục xác chỉ có “di vật” nhưng không có giấy tờ tùy thân, được chôn chung trong một ngôi mộ tập thể.
- Việc quản lý di vật của quản trang được thực hiện rất nghiêm túc, khoa học, chính xác mãi cho đến ngày nay (2026).
D. Sau năm 1975, chánh quyền Cách mạng hoàn toàn có thể truy cập và đưa mồ mả các “chiến binh” (nay là “liệt sĩ”) về nơi chôn nhau cắt rốn nhưng chắc do bận nhiều việc quan trọng nên đành bỏ qua cho tới ngày nay (2026).
- Năm 1988, nghĩa trang được (bị) giải tỏa và chuyển thành Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. (người bị xử bắn sau khi bị giam tại Chí Hòa trong Tết Mậu Thân 1968).
- Đầu năm 1999, phần mộ Trần Phú được tìm thấy trong khuôn viên công viên. Hài cốt của ông sau đó được đưa về Hà Tĩnh.
- Ngày 26 tháng 4 năm 2011, hài cốt Lý Tự Trọng cũng được tìm thấy tại công viên trong dịp kỷ niệm 36 năm ngày Giải phóng Sài Gòn - Gia Định. Hài cốt của các nhà cách mạng Lý Chính Thắng và Trần Quốc Thảo cũng được tìm thấy trong khu vực công viên.
- Điều trên cho thấy việc quản lý hồ sơ, sổ sách của Ban Quản trang vẫn được duy trì sau hàng vài chục năm.
E. Việc chánh quyền làm ầm ỹ về việc phối hợp các ban ngành đoàn thể, các nhà khoa học, các phương tiện hiện đại (máy dò quét vệ tinh…) là hình thức mị dân, lừa gạt người không biết và xóa bỏ/cướp công của Ban Quản trang nghĩa trang Đô Thành vài chục năm nay.
- 698 hài cốt riêng lẻ (có danh tánh) và 33 hài cốt chôn chung trong mộ tập thể không thể nào được phát hiện theo kiểu đào bới lung tung như sự tuyên truyền của chánh quyền.
- Di vật ghi nhận: Quá trình khai quật tìm thấy nhiều di vật như bút, lược, súng, đạn và một giấy tờ còn rõ tên chiến sĩ Huỳnh Văn Quên (đặc công Tiểu đoàn 1 Long An). Giấy tờ đã qua hàng chục năm bị chôn vùi dưới đất mà còn đọc rõ được họ tên thì thậm vô lý trừ phi giấy tờ ấy đã được bảo quản bởi Ban Quản trang!
- Kế hoạch tiếp theo: Theo tin đưa, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục đẩy mạnh thu nhận mẫu sinh phẩm, mẫu ADN từ hài cốt và thân nhân để phân tích, lưu trữ tại Ngân hàng gen quốc gia nhằm sớm xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ.
Đây là một việc làm rất “ruồi bu”, vì các phần mộ lẻ (698) đều đã có giấy tờ, tên tuổi, quê quán và đều có thể dễ dàng thông báo về địa phương cho người nhà vào nhận, hoặc chánh quyền địa phương vào tiếp nhận để đưa về nghĩa trang liệt sĩ địa phương chôn cất.
Cái còn lại duy nhất cần làm là xác định 33 trường hợp không có danh tánh (chôn chung trong mộ tập thể). Có chứng cứ để nghi ngờ rằng 33 trường hợp này là HSSV hoặc “chiến binh” nằm vùng không mang theo giấy tờ tùy thân.
F. Dù sao mặc lòng, việc qui tập 731 hài cốt này về nơi cần về để không còn phải mang tiếng VÔ THỪA NHẬN nữa cũng là điều tốt. Chỉ thắc mắc nhỏ: TẠI SAO tới giờ này mới làm chuyện đó?
GHI CHÚ ẢNH
***
Một nhà báo đã đăng lại với cắt gọt các ý kiến "nhậy cảm":
[Có lẽ nhà báo có thể đã xác nhận các tin ở bài FB gốc]
No comments:
Post a Comment